Vững kiến thức, ghi nhớ tốt hơn nhờ phương pháp "tự giải thích"

Vững kiến thức, ghi nhớ tốt hơn nhờ phương pháp "tự giải thích"


Vào lúc nhà tâm lý học Brian Ross của Đại học Illinois ghi danh vào một khóa học về khoa học máy tính, đã lâu rồi ông chưa tham gia một lớp học nào. Ông nổi bật trong lớp bởi bộ râu và cái đầu hói của mình. Lớn hơn tất cả những học viên khác 10 tuổi, đối với họ, Ross là cái ông đó. Ông rất lo lắng. 

Nhưng ông có lợi thế. Ross là nhà nghiên cứu về học tập và quen thuộc với một chiến lược học tập hiệu quả nhưng thường bị đánh giá thấp có tên là tự giải thích. Phương pháp học này xoay quanh việc tự đặt ra cho bản thân những câu hỏi yêu cầu giải thích như, “Điều này có nghĩa là gì? Vì sao nó quan trọng?” Việc đặt câu hỏi thành tiếng thật sự rất hữu ích. Một nghiên cứu cho thấy người giải thích các ý tưởng cho bản thân học được nhiều gấp gần 3 lần so với người khác. 

Để học tốt hơn những bạn cùng lớp trẻ tuổi, Ross hỏi bản thân rất nhiều câu hỏi. Ông liên tục chất vấn mình khi đọc những văn bản được giao. Sau mỗi đoạn, mỗi câu, ông sẽ tự hỏi: “Mình vừa đọc gì? Mọi thứ hợp với nhau như thế nào? Mình từng gặp ý tưởng này trước đây chưa?” 

Kết thúc khóa học, Ross phát hiện ra rằng bất chấp việc ông không có kinh nghiệm và xa lạ với máy tính, ông đã có thể trả lời nhiều câu hỏi mà những sinh viên khác không thể trả lời, đồng thời hiểu về lập trình theo những cách mà họ không hiểu. 

Sau đây là cách sử dụng phương pháp tự giải thích trong khi học

Hình ảnh: shutterstock
1. Nói chuyện với bản thân 

Nói chuyện một mình thường "mang tiếng xấu" là dấu hiệu của bệnh tâm thần. Làm điều này ở nơi công cộng thì không hay chút nào, nhưng nó lại rất quan trọng trong phương pháp tự giải thích. Khi nói chuyện với bản thân, ta suy nghĩ chậm lại và thận trọng hơn, cũng như nhận được nhiều lợi ích hơn từ việc học. 

Nói chuyện với bản thân cũng giúp ta suy nghĩ về cách suy nghĩ của mình. Khi nói chuyện với bản thân, ta thường hỏi những câu như: “Làm sao mình biết điều mình biết? Mình thấy khó hiểu ở đâu? Mình có thật sự hiểu điều này không?” Ta phát triển các kỹ năng hiệu quả hơn bằng cách suy nghĩ về suy nghĩ của ta. 

2. Hỏi vì sao 

Tự giải thích có thể khiến ta tò mò về những điều mình không chú ý đến. Khi tò mò, ta đặt ra cho bản thân câu hỏi “Vì sao?”. Nếu ta thực sự hiểu chủ đề, những câu hỏi vì sao này không khó trả lời đến vậy. Câu hỏi thì chỉ khó hơn khi ta không biết gì, và chính điều đó giúp ta có cơ hội phát triển kiến thức chuyên môn. 

Để minh họa cho việc này, hãy xem xét một câu hỏi dạng như, “Vì sao có sóng?” Một số người trong chúng ta có thể lúng túng đưa ra một câu trả lời cơ bản, có thể là: “À, sóng liên quan đến gió. Khi gió thổi trên mặt nước, nó tạo ra những gợn nước.

” Vậy thì “Vì sao gió thổi bay nước?” hay “Vì sao có sóng ngay cả khi không có gió?” Đến đây thì hơi khó trả lời, thế nên ta bắt đầu tìm hiểu bằng cách lướt Internet và đọc xem năng lượng di chuyển trong nước như thế nào. Cuối cùng, ta có thể học được nhiều hơn.


3. Tóm tắt 

Tóm tắt là cách đơn giản để tự giải thích cho bản thân, vì hành động trình bày lại một ý tưởng bằng từ ngữ của chính mình có thể thúc đẩy việc học. 

Có thể bạn đã từng trải qua điều này trong đời. Ví dụ, hãy nhớ lại lần mà bạn đọc một bài viết trên tạp chí rồi thuật lại lập luận của tác giả một cách chi tiết cho bạn mình. Đó là một hình thức tóm tắt – nhiều khả năng bạn đã nắm được và ghi nhớ thông tin từ bài viết đó sau khi tóm tắt nó. 

Một ví dụ khác, hãy tưởng tượng gần đây bạn viết email miêu tả cảm tưởng về một bộ phim tài liệu mình đã xem. Khi làm việc này, bạn bổ sung thêm chi tiết và liên hệ bản thân với những gì mình đã xem. Nhìn chung, bạn cảm nhận bộ phim và chủ đề của nó sâu sắc hơn. 

Bạn có thể làm điều này trong chính cuộc sống của mình. Lần tới, khi ai đó – sếp, bạn đời, bạn bè – đưa ra cho bạn những hướng dẫn chi tiết, hãy dành thời gian lặp lại chúng. Bằng cách nhắc lại, bạn có thể tóm tắt những thông tin đó và dễ ghi nhớ nó hơn. 

4. Tạo liên kết 

Một trong những ưu điểm của tự giải thích chính là nó giúp mọi người nhìn thấy những mối liên hệ và có những liên tưởng mới, từ đó củng cố trí nhớ của họ. Khi tự giải thích một ý tưởng cho bản thân, ta nên tìm kiếm các mối liên hệ.

Khi phát hiện ra mối liên hệ trong một lĩnh vực chuyên môn, ta có thể hiểu lĩnh vực đó sâu sắc hơn. Điều này giúp giải thích vì sao Brian Ross lại thành công đến thế khi sử dụng phương pháp tự giải thích. Khi học lập trình máy tính, ông cố gắng giải thích các ý tưởng với bản thân, dựa vào các từ ngữ hay khái niệm khác nhau. “Điều bạn thường làm khi tự giải thích cho bản thân chính là tạo sự liên kết,” Ross nói với tôi. “Bạn nói với bản thân, ‘Ồ, ra là vậy, điều này hiệu quả vì nó dẫn đến điều kia, và điều kia dẫn đến điều nọ.
’” 

Ngày nay, phương pháp tự giải thích nên trở thành một công cụ học tập của người lao động, vì nền kinh tế đặt ra những yêu cầu mới về việc tạo ra các mối liên kết, học hỏi những kiến thức và kỹ năng mới. CEO của A&T, Randall Stephenson, nói rằng những người làm việc trong lĩnh vực công nghệ cần học trực tuyến ít nhất 5 giờ mỗi tuần để tránh tụt hậu. Họ có thể phải tìm một nơi vắng vẻ để làm điều này nếu ngại việc cảm thấy bối rối khi nói chuyện thành tiếng với bản thân. 

Tác giả: Ulrich Boser

Không có nhận xét nào:

Được tạo bởi Blogger.